Spacerując piękną Aleją Piasta w Złotowie, tuż przed zabytkowym budynkiem Starostwa Powiatowego, natrafimy na obiekt wyjątkowy. To jedyny w Polsce pomnik Piasta Kołodzieja – legendarnego protoplasty pierwszej polskiej dynastii. Dla mieszkańców Złotowszczyzny i całej Krajny to jednak coś znacznie więcej niż tylko rzeźba z piaskowca. To milczący świadek trudnej historii tych ziem i pomnik niezłomności ludzi, którzy o polskość walczyli tutaj przez pokolenia.
Dlaczego warto odwiedzić to miejsce?
Jeśli interesujesz się historią, a szczególnie burzliwymi dziejami pogranicza, ten punkt na mapie Złotowa jest obowiązkowy. Złotów, mimo nasilonej germanizacji w czasach zaborów i pozostania w granicach Niemiec po I wojnie światowej, zachował niezwykle silnego polskiego ducha. Pomnik Piasta Kołodzieja jest fizycznym dowodem tej determinacji i świetnym punktem wyjścia do zrozumienia, czym był Związek Polaków w Niemczech i spod jakiego znaku wywodzi się słynne Rodło.
Jak powstał pomnik?
Inicjatorem budowy był ówczesny burmistrz Złotowa, Jan Kocik. Uroczyste odsłonięcie miało miejsce w lipcu 1957 roku, a poprzedził je Zjazd Bojowników o Polskość i Wolność Ziem Piastowskich. Pomnik miał symbolicznie pieczętować powrót Ziem Zachodnich do macierzy.
- Rzeźba: Wykonana z jasnego piaskowca, mierzy 2,5 metra wysokości. Przedstawia dumną, uosabiającą siłę i prostotę sylwetkę Piasta. Jej autorem jest wrocławski rzeźbiarz, prof. Władysław Tumkiewicz.
- Cokół: Imponujący, blisko trzymetrowy postument zaprojektował dr inż. arch. Gerard Aleksiewicz z Politechniki Wrocławskiej. Został on ozdobiony wymownymi płaskorzeźbami przedstawiającymi rolnika orzącego ziemię oraz moment wyzwolenia, co miało podkreślać rolniczy i piastowski rodowód regionu.
5 Prawd Polaków – Historyczny kontekst tablic
Tym, co przykuwa największą uwagę na cokole pomnika, są mosiężne tablice. Znajduje się tam inskrypcja: „Bojownikom o wolność i polskość ziem piastowskich”, jednak najważniejsza z historycznego punktu widzenia jest tablica, na której wyryto Pięć Prawd Polaków.
Umieszczenie ich tutaj nie jest przypadkowe. Złotów w dwudziestoleciu międzywojennym był jednym z najsilniejszych ośrodków Związku Polaków w Niemczech – organizacji walczącej o prawa polskiej mniejszości. To właśnie ta organizacja, podczas I Kongresu Polaków w Niemczech w Berlinie (6 marca 1938 roku), w obliczu narastającego terroru hitlerowskiego, uroczyście ogłosiła swój ideowy dekalog.
Te proste, ale potężne zasady pozwalały miejscowym Polakom przetrwać najgorsze chwile i zachować tożsamość narodową. Brzmią one następująco:
- Jesteśmy Polakami!
- Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci!
- Polak Polakowi bratem!
- Co dzień Polak Narodowi służy!
- Polska Matką naszą, nie wolno mówić o Matce źle!
Tablica na pomniku.
Kiedy staniesz przed pomnikiem Piasta Kołodzieja, pomyśl o tych słowach. Dla dawnych mieszkańców Złotowszczyzny nie był to tylko pusty slogan, ale obietnica, za którą wielu zapłaciło wolnością, a nawet życiem w obozach koncentracyjnych po delegalizacji Związku w 1940 roku.
Dostępność
Pomnik jest ogólnodostępny. Znajduje się przed zabytkowym budynkiem Starostwa Powiatowego w Złotowie.
