Węgorzewo (miejscowość, która do 2005 roku znana była jako Węgorzewo Szczecineckie) kryje w sobie zabytek będący cennym dowodem wielokulturowego dziedzictwa dawnych granic Wielkopolski i Pomorza. Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika to fascynujący przykład osiemnastowiecznego budownictwa szkieletowego, który opowiada długą, miejscami burzliwą historię dawnej wsi szlacheckiej.
Rys historyczny i architektoniczne metamorfozy
Pierwsza świątynia w tym miejscu została wzniesiona najprawdopodobniej już w 1621 roku. Zabytek, który możemy podziwiać do dziś, powstał w 1791 roku z fundacji ówczesnych właścicieli wsi – rodziny Wangerów. Do końca II wojny światowej obiekt służył społeczności ewangelickiej, po czym w 1945 roku został przejęty przez katolików, stając się filialnym kościołem parafii w Lotyniu.
Historia budynku to również zapis poważnych, inwazyjnych ingerencji budowlanych. O ile w 1970 roku odrestaurowano wieżę, o tyle remont z lat 1984–1985 diametralnie odmienił wnętrze. Zlikwidowano wówczas charakterystyczne dla dawnych zborów drewniane empory oraz część słupów, a dawne wejście w wieży zamurowano, przebijając nowe od strony wschodniej. Dodatkowo, przy ścianach obwodowych wzniesiono od wewnątrz nowe mury. Ciekawostką jest też to, że zmieniono dawny układ liturgiczny kościoła – pierwotnie jego prezbiterium skierowane było na wschód, podczas gdy obecnie zwrócone jest na zachód.
Architektura i historyczne wyposażenie
Kościół to salowa budowla na planie wydłużonego prostokąta, wzniesiona na ceglanej podmurówce. Z zewnątrz prezentuje klasyczną, niezwykle urokliwą konstrukcję szkieletową – misterna sieć ciemnych, drewnianych belek kontrastuje z wypełnieniami wykonanymi z cegły i gliny, które otynkowano i pomalowano na biało.
Na co warto zwrócić szczególną uwagę?
- Wieża i chorągiewka: Od zachodu w bryłę nawy częściowo wtopiona jest wysoka wieża. Spoglądając na jej blaszany, spiczasty hełm z iglicą, warto dostrzec zabytkową chorągiewkę, na której wyryto datę budowy kościoła: 1791.
- Szlachetne pokrycie: Nawa główna i dolne połacie wieży są pokryte łupkiem, co nadaje całości tradycyjnego sznytu.
- Cenne detale wnętrza: Choć środek kościoła (przykryty drewnianym stropem z podbiciem z desek) uległ znacznej modernizacji, zachowały się w nim prawdziwe perełki. Zdecydowanie najcenniejszą jest zabytkowa chrzcielnica z 1626 roku, która obecnie pełni funkcję niezwykłej podstawy dla ołtarza soborowego. Warto też zwrócić uwagę na ołtarz główny, który zmontowano z elementów późnobarokowych (pierwotnie pełnił on formę tzw. ołtarza ambonowego).
Zachowana w południowej części muru furtka kościelna to fantastyczne obramowanie (tzw. „rama w ramie”) do wykonania klasycznego, bardzo klimatycznego zdjęcia architektury.
Dostępność
Bryłę kościoła oraz teren otoczonego murem cmentarza przykościelnego można swobodnie oglądać z zewnątrz. Wejście do środka jest możliwe wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu z parafią nadrzędną ze względu na ograniczony użytek budynku.
