Radawnica, malownicza wieś leżąca na terenie historycznej Krajny Złotowskiej, kryje w sobie unikalny zabytek odzwierciedlający skomplikowane i burzliwe losy tego pogranicza. Przy ulicy Uniwersyteckiej wznosi się monumentalny gmach dawnego kościoła ewangelickiego, który natychmiast przykuwa uwagę swoją surową, przypominającą warownię architekturą.
Architektura i narodziny świątyni
Budowlę wzniesiono w latach 1927–1928, a ostateczne wyposażenie wnętrza zakończono w 1933 roku. Inwestycję tę sfinansowało państwo niemieckie w ramach tzw. „Programu Wschodniego” (Osthilfe), co miało na celu wsparcie i wzmocnienie żywiołu niemieckiego na terenach przygranicznych. Obiekt zaprojektowano w stylu historyzującym o cechach neoromańskich. Choć jego konstrukcję wykonano z cegły, całą elewację starannie oblicowano ciosanym kamieniem polnym i granitowymi blokami, co nawiązuje do tradycji dawnych, wiejskich kościołów Pomorza. Gmach charakteryzuje się masywną wieżą od strony zachodniej, jednonawowym wnętrzem nakrytym drewnianym stropem z podsufitką oraz półkolistym prezbiterium. W oknach do dziś zachowały się cenne, zabytkowe witrażyki z monogramami i symbolami ewangelistów, pochodzące z okresu budowy kościoła.
Katolicki epizod
Wraz z końcem II wojny światowej miejscowa ludność ewangelicka opuściła te tereny. Aby zapobiec zrujnowaniu imponującego budynku, w 1946 roku opustoszały gmach został przejęty przez napływową społeczność i przypisany do pobliskiej parafii katolickiej św. Barbary. Świątyni nadano wezwanie św. Stanisława Kostki i przez dekady pełniła ona funkcję kościoła pomocniczego. Z biegiem czasu była jednak coraz rzadziej użytkowana do celów liturgicznych. Dostrzegając jej wysoką wartość historyczną, w 2007 roku obiekt został wpisany do rejestru zabytków (nr 516/Wlkp/A).
Historia spotyka przyszłość
Zupełnie nowy, fascynujący rozdział dla tego miejsca rozpoczął się w 2024 roku. Wtedy to kościół został oficjalnie odsakralniony (przeznaczony do celów świeckich) i, dzięki życzliwości miejscowej parafii, przekazany w zarząd sąsiadującemu Uniwersytetowi Ludowemu w Radawnicy – najstarszej nieprzerwanie działającej tego typu instytucji w Polsce.
Obecnie stowarzyszenie prowadzi innowacyjną na skalę kraju kampanię pod hasłem „Historia spotyka przyszłość”. Kamienny gmach nie doczeka się standardowej komercjalizacji. Zamiast tego trwa otwarty proces społeczny, w którym to sami mieszkańcy decydują o jego nowym przeznaczeniu. W niedalekiej przyszłości te historyczne, pełne ciszy i pamięci mury zamienią się w nowoczesną, integracyjną przestrzeń oświatową, artystyczną i społeczną, otwartą na potrzeby współczesnych mieszkańców Krajny.
Dostępność
Obiekt można obecnie obejrzeć z zewnątrz.
